Analizu Međunarodnog instituta za bliskoistočne i balkanske studije IFIMES iz Ljubljane, povodom lokalnih izbora u Severnoj Makedoniji, koji će se održati 17.oktobra 2021. prenosimo u integralnoj verziji
Međunarodni institut za bliskoistočne i balkanske studije (IFIMES[1]) iz Ljubljane redovno analizira aktualna događanja na Bliskom istoku, Balkanu i po svijetu. IFIMES je pripremio analizu aktualne političke situacije u Sjevernoj Makedoniji povodom lokalnih izbora, koji će se održati 17.oktobra 2021. Iz opširne analize „Lokalni izbori u Sjevernoj Makedoniji 2021: Izbori sa historijskim posljedicama“ izdvajamo najvažnije i najzanimljivije dijelove.
[the_ad id=“804″]
Lokalni izbori u Sjevernoj Makedoniji 2021: Izbori sa historijskim posljedicama
U Republici Sjevernoj Makedoniji će se 17.oktobra 2021.godine održati sedmi lokalni izbori od proglašenja nezavisnosti te države. Drugi krug lokalnih izbora održat će se 31.oktobra 2021.godine.
Državna izborna komisija (DIK) je objavila, da su potvrđene 303 liste za gradonačelnike i 567 za članove opštinskih vijeća.
Partije i nezavisni kandidati imaju 19 dana na raspolaganju za kampanju i predstavljanje svojih programa.
Pravo glasa na predstojećim lokalnim izborima imat će 1.824.864 birača državljana Sjeverne Makedonije, koji će u prvom krugu izbora birati gradonačelnike i vijećnike u 80 opština, kao i za glavni grad Skopje. Liste sa kandidatima za gradonačelnike i vijećnike podnijelo je 19 partija i koalicija, a kandidature za 64 nezavisna kandidata i liste podnijele su grupe građana. Lokalni izbori u Sjevernoj Makedoniji biće sprovedeni na 3.480 biračkih mjesta, a nadzirat će ih više od 300 promatrača misije OSCE/ODIHR.
Predstavnici političkih partija koje učestvuju na izborima potpisali su Kodeks kojim su se obavezali da će poštovati osnovna ljudska prava i slobode da bi imali transparentne, inkluzivne i poštene izbore.
Specifičnost lokalnih izbora je, da se prvi put na izbornoj listi nalaze dvije međuetničke predizborne koalicije. Sa jedne strane je koalicija vladajućih partija, koju predvodi Socijaldemokratski savez Makedonije (SDSM) i tri partije Albanaca- DUI, Besa i DPA, dok je na drugoj strani koalicija opozicionih stranaka, koju predvodi konzervativno-desničarski VMRO-DPMNE sa partijama albanskog bloka – Alijansa za Albance i Alternativa.
Zemlja mira i multietničkog sklada
Republika Sjeverna Makedonija uspjela je, da prevaziđe duboku dugogodišnju političku krizu, prouzrokovanu nezakonitim prisluškivanjem preko 20.000 građana i režimskom pljačkom preko pet milijardi eura javnog novca, održavanjem prijevremenih parlamentarnih izbora u decembru 2016.godine.
Došlo je do demokratske transformacije i konsolidacije te države. Država je uspjela da se izbori između demokracije i autoritarizma odnosno između građanskog i/ili etničkog karaktera Sjeverne Makedonije. Teško naslijeđeno stanje tokom vladavine Nikole Gruevskog (VMRO-DPMNE) ostavilo je dubok trag i dugoročne posljedice. Još uvijek nije došlo do potpune demontaže režima Gruevski – Mijalkov, koji je još uvijek kapilarno prisutan u svim segmentima makedonske države. Ostaci režima Gruevskog vrše stalne opstrukcije i time otežavaju demokratske promjene i stvaranje funkcionalne države.
Članstvom u NATO-u zaokružena je makedonska državnost. NATO garantira opstojnost i teritorijalni integritet moderne makedonske države. Ulaskom u NATO nitko više ne može računati na Sjevernu Makedoniju za svoje velikodržavne projekte, što je posebno važno zbog turbulentnog regionalnog okruženja i brojnih opasnosti. Demokratske promjene i postignuti rezultati u protekle četiri godine pokazali su, da su promjene moguće i ostvarljive i da Sjeverna Makedonija kao i regija Zapadnog Balkana imaju potencijale, koji to omogućavaju. Time je poslana snažna poruka i podsticaj drugim državama u regionu. Također je važno, da je zvanični Brisel prepoznao tok promjena u Sjevernoj Makedoniji ali na njih nije reagirao pozitivno i konstruktivno, iako je to obećao. Bez demokratskih promjena u Sjevernoj Makedoniji ne bi došlo do demokratskih promjena u Crnoj Gori i na Kosovu. Demokratske promjene očekuju i Bosnu i Hercegovinu na narednim parlamentarnim izborima 2.oktobra 2022.godine. Zoran Zaev je zajedno sa predsjednikom Srbije Aleksandrom Vučićem (SNS) i premijerom Albanije Edijom Ramom (PS) pokrenuo najvažniju regionalnu inicijativu „Otvoreni Balkan“, koja će donijeti brojne koristi građanima Sjeverne Makedonije i regiona.
Analitičari smatraju, da je Sjeverna Makedonija najsigurnija[2] zemlja Zapadnog Balkana i bez ijednog međuetničkog incidenta od dolaska na vlast Vlade Zorana Zaeva (SDSM), dok je za vrijeme vladavine Nikole Gruevskog to bila redovna pojava. Najzaslužniji za takvo stanje je ministar unutrašnjih poslova Oliver Spasovski (SDSM) i zbog toga je pod intenzivnim napadima, jer je pored borbe protiv kriminala i poduzetih preventivnih mjera za povećanje sigurnosti u saobraćaju detektirao i demontirao mreže pojedinih stranih obavještajnih službi na teritoriji Sjeverne Makedonije i zbog toga su napadi na njega osmišljeni kao svojevrsna osveta za njegovo uspješno djelovanje.
Lokalni izbori sa historijskim posljedicama
Predstojeći lokalni izbori predstavljaju šansu za nastavak promjena u Republici Sjevernoj Makedoniji započetih formiranjem koalicione Vlade Republike Sjeverne Makedonije 31.maja 2017.godine predvođene premijerom Zoranom Zaevim (SDSM).
Lokalne teme u izbornoj kampanji su najmanje zastupljene, iako su te teme bliske kandidatima za gradonačelnike, koji su uglavnom nepoznati široj javnosti. Pristup lidera političkih partija je takav, da oni uvijek govore o velikim državnim i strateškim pitanjima. Zbog toga se čak i na lokalnim izborima više glasa za političku partiju, a ne za pojedinca, koji je kandidat za lokalnu funkciju i to je politička anomalija prisutna svo vrijeme u državama regiona.
U fokusu su teme kao što je životni standard građana, vakcinacija protiv Covid-19, ekologija, plan prostornog uređenja, infrastruktura, visina plata i ekonomska politika, borba protiv kriminala i korupcije, otvorena pitanja sa Bugarskom, evropska budućnost, a kao jedna od glavnih tema je i nedavni požar u Tetovu, u kome je poginulo 14 pacijenata u privremenoj Covid bolnici.
Na predstojećim lokalnim izborima ne glasa se samo o gradonačelnicima i vijećnicima u opštinskim/gradskim vijećima, nego se na njima odlučuje o smjeru kojem će ići Republika Sjeverna Makedonija odnosno da li će nastaviti da se razvija i reformira u prosperitetnu i uspješnu zemlju sa brojnim međunarodnim prijateljima ili će se vratiti u period vladavine Nikole Gruevskog i VMRO-DPMNE, koji je igrao na kartu lažnog patriotizma na osnovu koje je opljačkana država za preko pet milijardi eura i nezakonito prisluškivano više od 20.000 građana. VMRO-DPMNE je tokom svoje vladavine 12 godina politički blokirao državu, dok to sada želi fizički organizirajući niz manipulativnih protesta protiv aktualnih vlasti.
[the_ad id=“804″]
Lokalni izbori – novi pokušaj destabilizacije Sjeverne Makedonije
Za Republiku Sjevernu Makedoniju od posebne je važnosti, da budu sankcionirani i uvršteni na „crnu listu“ američke administracije svi oni koji opstruiraju ili ne priznaju Prespanski sporazum, koji je donio mir, stabilnost i otvorio šansu za prosperitet Sjeverne Makedonije.
Nikoli Gruevskom u oktobru 2021.godine ističe trogodišnji politički azil u Mađarskoj, i on je pregovarao sa Rusijom i Turskom o mogućnosti pridobivanja političkog azila. Opcija je i mogućnost povratka u Sjevernu Makedoniju poslije lokalnih izbora na kojima bi, po njegovim projekcijama, VMRO-DPMNE odnio pobjedu. Tako bi pokušali izvršiti svrgavanje Zorana Zaeva i njegove vlade i taj scenarij je u igri odvijanjem niza zakulisnih radnji, koje su uglavnom osujećene. To bi bio ponovni početak za Sjevernu Makedoniju i vraćanje na staro stanje – da li to zaista žele građani Sjeverne Makedonije?
Ljubljana/Bruxelles/Washington/Skopje, 8. oktobar 2021
[1] IFIMES – Međunarodni institut za bliskoistočne i balkanske studije sa sjedištem u Ljubljani, Slovenija, ima specijalni konzultativni status pri Ekonomsko-socijalnim vijećem ECOSOC/UN, New York, od 2018.godine.
[2] Izvor: 2021 Global peace index, link: https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/GPI-2021-web.pdf
MAKEDONSKI:
Meǵunarodniot institut za bliskoistočni i balkanski studii (IFIMES[1]) od Ljubljana redovno gi analizira aktuelnite nastani na Bliskiot Istok, Balkanot i niz celiot svet. IFIMES podgotvi analiza na aktuelnata politička sostojba vo Severna Makedonija po povod lokalnite izbori, što ḱe se održat na 17 oktomvri 2021 godina. Od obemnata analiza „Lokalni izbori vo Severna Makedonija 2021 godina: Izbori so istoriski posledici“ gi izdvojuvame najvažnite i najinteresni delovi.
Lokalni izbori vo Severna Makedonija 2021: Izbori so istoriski posledici
Sedmite lokalni izbori od proglasuvanjeto na nezavisnosta ḱe se održat vo Republika Severna Makedonija na 17 oktomvri 2021 godina, a vtoriot krug od lokalnite izbori ḱe se održi na 31 oktomvri 2021 godina.
Državnata izborna komisija (DIK) objavi deka se potvrdeni 303 listi za gradonačalnici i 567 za členovi na opštinskite soveti.
Partiite i nezavisnite kandidati imaat 19 dena da vodat kampanja i da gi pretstavat svoite programi.
[the_ad id=“804″]
Pravo na glas na pretstojnite lokalni izbori ḱe imaat 1.824.864 izbirači od graǵanite na Severna Makedonija, koi ḱe izbiraat gradonačalnici i sovetnici vo 80 opštini vo prviot krug od izborite, kako i za glavniot grad Skopje. Listi so kandidati za gradonačalnici i sovetnici podnesoa 19 partii i koalicii, a kandidati za 64 nezavisni kandidati i listi podnesoa grupi graǵani. Lokalnite izbori vo severna Makedonija ḱe se sprovedat na 3.480 izbirački mesta i ḱe gi sledat poveḱe od 300 nabuduvači na OBSE/ODIHR.
Pretstavnicite na političkite partii koi učestvuvaat na izborite potpišaa Kodeks so koj se obvrzuvaat deka ḱe gi počituvaat osnovnite čovekovi prava i slobodi za da imaat transparentni, inkluzivni i fer izbori.
Specifičnosta na lokalnite izbori e deka, za prvpat, na izbornata lista ima dve meǵuetnički predizborni koalicii. Na ednata strana e koalicijata na vladejačkite partii, predvodena od Socijaldemokratskiot sojuz na Makedonija (SDSM) i tri albanski partii – DUI, Besa i DPA, dodeka na drugata strana e koalicijata na opoziciskite partii, predvodena od konzervativnata desnica – VMRO-DPMNE so albanskiot blok sostaven od Alijansa za Albancite i Alternativa.
Zemja na mir i multietnički balans
Republika Severna Makedonija so održuvanje na predvremeni parlamentarni izbori vo dekemvri 2016 godina, uspea da ja nadmine dlabokata dolgogodišna politička kriza, predizvikana od nezakonskoto prislušuvanje na nad 20.000 graǵani i grabežot na režimot od nad pet milijardi evra narodni pari.
Vo taa država postoi demokratska transformacija i konsolidacija . Državata uspea da se izbori meǵu demokratijata i avtoritarizmot, odnosno meǵu graǵanskiot i / ili etničkiot karakter na Severna Makedonija. Sepak teškata nasledena situacija za vreme na vladeenjeto na Nikola Gruevski (VMRO-DPMNE) ostavi dlaboka traga i dolgoročni posledici. Režimot Gruevski-Mijalkov, se ušte e kapilaren vo site segmenti na makedonskata država, odnosno ušte ne e celosno demontiran. Ostatocite od režimot na Gruevski postojano gi opstruiraat procesite, što gi otežnuva demokratskite promeni i sozdavanjeto funkcionalna država.
Sepak členstvoto na Severna Makedonija vo NATO ja zaokruži makedonskata državnost. NATO garantira opstanok i teritorijalen integritet na modernata makedonska država. So vleguvanjeto vo NATO, nikoj ne može da smeta na Severna Makedonija za negovite golemodržavni proekti, što e osobeno važno poradi turbulentnata regionalna sredina i brojnite opasnosti. Demokratskite promeni i postignatite rezultati vo izminatite četiri godini pokažaa deka promenite se možni i ostvarlivi i deka Severna Makedonija, kako i regionot na Zapaden Balkan imaat potencijal da go storat toa. Ova isprati silna poraka i ohrabruvanje do drugite zemji vo regionot. Isto taka, važno e što oficijalen Brisel go prizna tekot na promenite vo Severna Makedonija, no ne reagiraše na niv pozitivno i konstruktivno, iako veti deka ḱe go stori toa. Bez demokratski promeni vo Severna Makedonija, nemaše da ima demokratski promeni vo Crna Gora i Kosovo. Soglasno ova scenario demokratski promeni ja čekaat Bosna i Hercegovina na slednite parlamentarni izbori na 2 oktomvri 2022 godina. Vo meǵuvreme Zoran Zaev (SDSM), zaedno so pretsedatelot na Srbija Aleksandar Vučiḱ (SNS) i premierot na Albanija Edi Rama (PS), ja započnaa najvažnata regionalna inicijativa „Otvoren Balkan“, koja ḱe donese brojni pridobivki za graǵanite na Severna Makedonija i region.
Zatoa analitičarite veruvaat deka Severna Makedonija e najbezbedna[2] zemja na Zapaden Balkan i bez nikakov meǵuetnički incident od doaǵanjeto na vlast na Vladata na Zoran Zaev (SDSM), dodeka za vreme na vladeenjeto na Nikola Gruevski toa beše redovna pojava. Ministerot za vnatrešni raboti, Oliver Spasovski (SDSM), e najodgovoren za ovaa situacija i zatoa e pod intenzivni napadi, bidejḱi pokraj borbata protiv kriminalot i preventivnite merki prezemeni za zgolemuvanje na bezbednosta vo soobraḱajot, otkri i demontiraše mreži na odredeni stranski razuznavačkite službi vo Severna Makedonija. Od togaš, napadite vrz nego bea zamisleni kako eden vid odmazda za negovata uspešna akcija.
[the_ad id=“804″]
Lokalni izbori so istoriski posledici
Pretstojnite lokalni izbori pretstavuvaat šansa za prodolžuvanje na promenite vo Republika Severna Makedonija, koi započnaa so formiranjeto na koaliciskata vlada na 31 maj 2017 godina, predvodena od premierot Zoran Zaev (SDSM).
Lokalnite temi se najmalku zastapeni vo izbornata kampanja, iako ovie temi se bliski do kandidatite za gradonačalnici, koi vo golema mera se nepoznati za poširokata javnost. Pristapot na liderite na političkite partii e takov što sekogaš zboruvaat za golemi državni i strateški prašanja. Zatoa i na lokalnite izbori, poveḱe glasovi se davaat za politička partija, a ne za poedinec, koj e kandidat za lokalna pozicija, i toa e politička anomalija prisutna celo vreme vo zemjite od regionot.
Fokusot e na temi kako što se standardot na živeenje na graǵanite, vakcinacija protiv „Kovid-19“, ekologija, plan za investicii vo slobodni ekonomski zoni, infrastruktura, plati i ekonomska politika, borba protiv kriminalot i korupcijata, otvoreni prašanja so Bugarija, evropskata idnina i kako edna od glavnite temi e neodamnešniot požar vo Tetovo, vo koj 14 pacienti zaginaa vo modularnata „Kovid“ bolnica.
Od tuka na pretstojnite lokalni izbori ne se glasa samo za gradonačalnici i sovetnici vo opštinskite / gradskite soveti, tuku se odlučuva i za pravecot na Republika Severna Makedonija, odnosno dali ḱe prodolži da se razviva i reformira vo prosperitetna i uspešna zemja so mnogu meǵunarodni prijateli. ili ḱe se vrati vo vremeto na vladeenjeto na Nikola Gruevski i VMRO-DPMNE, koi igraa na kartata na lažen patriotizam vrz osnova na koj beše ograbena državata za nad pet milijardi evra, a poveḱe od 20.000 graǵani bea nezakonski prisluškuvani. VMRO-DPMNE na toj način ja blokiraše državata 12 godini za vreme na nejzinoto vladeenje, dodeka sega toa saka da go stori toa so fizičko organiziranje serija manipulativni protesti protiv aktuelnite vlasti.
Lokalnite izbori-nov obid za destabilizacija na Severna Makedonija
Za Republika Severna Makedonija e od osobeno značenje site onie što go poprečuvaat ili ne go priznavaat Dogovorot od Prespa, koj donese mir, stabilnost i otvori šansa za prosperitet na Severna Makedonija, da bidat sankcionirani i vklučeni vo „crnata lista“ na amerikanskata administracija.
Trigodišniot politički azil na Nikola Gruevski vo Ungarija istekuva vo oktomvri 2021 godina i toj veḱe pregovara so Rusija i Turcija za možnosta za dobivanje politički azil. Opcija e i možnosta za vraḱanje vo Severna Makedonija po lokalnite izbori, na koi, spored negovite proekcii, bi pobedila VMRO-DPMNE. Taka, tie bi se obidele da go soborat Zoran Zaev i negovata vlada, a toa scenario go sproveduvaat so serija akcii zad scenata, koi vo najgolem del bea sprečeni. Toa bi bilo nova katastrofa za Severna Makedonija i vraḱanje vo starote loši vreminja – prašanjeto e dali graǵanite na Severna Makedonija navistina go sakaat toa?
Ljubljana/Brisel/Vašington/Skopje, 8 oktomvri 2021 godina
[1] IFIMES – Meǵunarodniot institut za bliskoistočni i balkanski studii so sedište vo jublana, Slovenija, ima specijalen konsultativen status so Ekonomsko -socijalniot sovet EKOSOC/OON, Njujork, od 2018 godina.
[2] Izvor: 2021 Global peace index, link: https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/GPI-2021-web.pdf
