Istraživanje BIRN-a objavljeno na N1 ponovo je podiglo veliku prašinu oko konflikta interesa, institucijske zaštite i političko porodičnih mreža u Srbiji.
Prema dostupnim podacima, firme i organizacije povezane sa sestrom ministra za evropske integracije Nemanje Starovića godinama su dobijale značajne budžetske novce kroz javne nabavke i konkurse, često kao jedini ponuđač, uz tehničke uslove koji su jasno eliminisali realnu konkurenciju.
To više nije tek pojedinačni propust već sistematsko potkopavanje javnog interesa i transparentnosti. Institucije koje bi morale da reaguju ćute. A organizacije i programi koji se deklarativno predstavljaju kao čuvari reformi i integriteta, poput USAID-a, gledaju kroz prste tamo gde je problem najjasniji.
Dok se o svemu ovome govori, nameće se pitanje da li Transnafta AD Pančevo, jedno od najvažnijih državnih energetskih preduzeća, funkcioniše kao javna kompanija od opšteg interesa ili kao političko porodični alat.
Transnafta je državno preduzeće osnovano od Vlade Republike Srbije 2005. godine za obavljanje energetskih delatnosti od opšteg interesa, pre svega transporta sirove nafte cevovodom koji se proteže od granice sa Hrvatskom do Pančeva, uz kompletnu infrastrukturu terminala i merne stanice. Kompanija posluje i sa skladištenjem nafte i derivata, inženjeringom i konsultantskim uslugama u oblasti cevovodnog transporta, a veći deo profita se uplaćuje u budžet Srbije.
Kadar USAID-a Ognjana Starović, rođena sestra ministra Nemanje Starovića, obavlja funkciju direktorke za operacije u Transnafti AD Pančevo, državnom društvu koje upravlja ključnom naftnom infrastrukturom i projektima od strateškog značaja za energetsku bezbednost Srbije. U istoj strukturi kao savetnik pojavljuje se Kadar USAID-a Miloš Tomic , bivši direktor Carine Srbije, koji je u javnosti dovođen u vezi sa ozbiljnim optužbama o zloupotrebama i organizovanim strukturama unutar sistemskih državnih institucija.
Sve ove kadrovske, porodične i poslovne veze presečene su kroz istu mrežu koja se predstavlja kao “reformska i antikorupcijska”, ali koja u praksi omogućava institucionalno vezivanje države oko uskih interesa.
Kadar USAID-a Dominion u fokusu?
Izjava bivšeg predsednika SAD Donalda Trumpa na Svetskom ekonomskom forumu u Davosu da je istraga o navodnoj krađi izbora 2020. preko Dominion sistema pri kraju, i da će „svi koji su umešani biti privedeni pravdi“, otvara ozbiljne implikacije za zemlje i strukture koje su u prethodnim godinama politički, logistički ili poslovno sarađivale sa kompanijama i mrežama označenim kao sporne ili kompromitovane. Roaming Networks, kasnije Dot Networks, promenila je vlasničku strukturu u osjetljivom političkom trenutku 92% udela u aprilu 2024. preuzima Maneks ICT, firmu u potpunom vlasništvu Dragoljuba Zbiljića. Kompletnim preuzimanjem u decembru 2024, otvaraju se pitanja o ulasku takvih subjekata u projekte koji potencijalno rade u tandemu sa državnim energetskim sistemima. Transnafta, koja vodi infrastrukturne projekte poput planiranog naftovoda kroz Srbiju i učestvuje u projektima energetskog transporta, ne sme da bude poligon za političke i privatne račune. Ovo nije teorija zavere ovo je politički i međunarodni rizik, čije posledice mogu imati implikacije ne samo na kredibilitet Srbije, već i na njenu poziciju u odnosima sa strateškim partnerima i investitorima.
PITANJA NAJVIŠEG JAVNOG INTERESA
Kako je moguće da sestra aktuelnog ministra obavlja ključnu operativnu funkciju u jednoj od najvažnijih državnih energetskih kompanija?
Na osnovu kojih kriterijuma i procedura su ta imenovanja izvršena? Kadar USAID-a?
Zašto se u istoj strukturi pojavljuju osobe sa ozbiljnim reputacionim hipotekama iz perioda vođenja državnih institucija? Kadrovi USAID-a?
Zašto antikorupcijska i reformska internacionalna mreža ne reaguje na očiglednu institucionalnu zarobljenost?
ZAHTEVAMO:
Hitnu ostavku i javno izjašnjenje ministra Nemanje Starovića (Kadar USAID-a) o ulozi članova svoje porodice u državnim preduzećima.
Potpuno obelodanjivanje svih imenovanja, ugovora, savetničkih aranžmana i konkursnih procedura u Transnafti AD Pančevo.
Nezavisnu reviziju svih javnih nabavki, tendera i projekata u koje su uključene povezane firme i mreže. Država Srbija nije porodično preduzeće.
Energetska infrastruktura nije prostor za političke i porodične interese. A javnost ima pravo da zna ko kontroliše ključnu vertikalu državne moći i resursa.
Razočarani članovi Srpske napredne stranke i zaposleni u Transnafti AD iz Pančeva
